Karşılıksız Çek Düzenleme Suçu

Karşılıksız Çek Suçu Nedir?

Karşılıksız çek suçu, 5941 sayılı Çek Kanunu kapsamında düzenlenmiştir. Bankaya ibraz edilen çekin karşılığının kısmen veya tamamen bulunmaması halinde, çek hamili (çeki elinde bulunduran kişi) şikâyet yoluna başvurabilir. Bu suç şikâyete bağlıdır; savcılığın harekete geçmesi için hamilin şikâyeti gerekir.

Suçun Unsurları

• Çekin kanuni unsurları taşıması gerekir.
• Çek, süresi içinde bankaya ibraz edilmelidir.
• Banka tarafından “karşılıksızdır” işlemi yapılmış olmalıdır.
• Çek düzenleyicisi, çek bedelini banka hesabında bulundurmamış olmalıdır.

Şikâyet Süresi

• Şikâyet, karşılıksızdır işleminin öğrenilmesinden itibaren 3 ay ve her hâlükârda çekin düzenlenme tarihinden itibaren 1 yıl içinde yapılmalıdır.
• Bu süreler hak düşürücüdür. Süresi geçen şikâyetler reddedilir.

Şikâyet Usulü

• Şikâyet, çek hamili tarafından savcılığa veya kolluk makamına yapılabilir.
• Bankadan alınan “karşılıksızdır” işlemini gösteren belge (çek fotokopisi ve banka yazısı) delil olarak sunulur.
• Savcılık, hazırlık soruşturması sonrası dosyayı asliye ceza mahkemesine gönderir.

Yaptırımlar

• Karşılıksız çek düzenleme suçu için adli para cezası öngörülmektedir.
• Cezanın miktarı çek bedeli üzerinden hesaplanır; çek bedeli 1500 TL’den az olsa bile bu miktarın altında ceza verilemez.
• Ayrıca mahkeme, çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağı kararı verir. Bu yasak, cezanın infazı tamamlanıncaya kadar devam eder.

Hukuki Sonuçlar

• Karşılıksız çek nedeniyle doğan alacak hakkı, ceza davasından bağımsızdır. Hamil ayrıca icra takibi veya alacak davası açabilir.
• Ceza davası, borcun ödenmesine engel değildir. Borç tamamen ödenirse hamil şikâyetten vazgeçebilir ve dava düşebilir.

Şikâyetten Vazgeçme

• Çek bedelinin tamamen ödenmesi veya tarafların anlaşması halinde şikâyetten vazgeçilebilir.
• Şikâyetten vazgeçme halinde ceza davası düşer.