Call us now:
Davanın Düşmesi Nedir?
Davanın düşmesi, bir davanın esasına girilmeden veya yargılama sürecinin belirli nedenlerle sona erdirilmesi anlamına gelir. Bu durumda mahkeme, tarafların ileri sürdüğü talepleri değerlendirmeksizin davayı sonlandırır. Düşme kararı usul hukukuna ilişkin bir karardır ve esasa dair hüküm doğurmaz.
Davanın Düşme Nedenleri
Davanın düşmesi hem ceza yargılamasında hem de hukuk yargılamasında farklı sebeplerle ortaya çıkabilir.
A) Ceza Davalarında Düşme Nedenleri (CMK m. 223/8, TCK m. 64 vd.)
- Sanığın Ölümü:
Ceza davası şahsî nitelikte olduğundan, sanığın ölümüyle kamu davası düşer. - Af (Genel veya Özel Af):
Genel af halinde dava ve ceza ortadan kalkar. Özel af halinde yalnızca ceza ortadan kalkar, mahkûmiyet hükmü varlığını sürdürür. - Zamanaşımı:
Dava zamanaşımı süresinin dolmasıyla kamu davası düşer. - Şikâyetten Vazgeçme:
Takibi şikâyete bağlı suçlarda, şikâyetten vazgeçilmesi halinde dava düşer. - Uzlaşma veya Önödeme:
Uzlaşma veya önödeme kapsamındaki suçlarda anlaşma sağlanırsa dava düşer. - Etkin Pişmanlık:
Kanunda öngörülmüşse etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanması da davanın düşmesine yol açabilir.
Not: Fiilin işlendiği tarihte sanığın ceza ehliyeti yoksa dava düşmez; ancak ceza verilmesine yer olmadığına karar verilir.
B) Hukuk Davalarında Düşme Nedenleri (HMK m. 150 vd.)
- Tarafların Davayı Takip Etmemesi:
Davacı iki kez üst üste duruşmaya gelmez veya dava işlemden kaldırıldıktan sonra 3 ay içinde yenilenmezse dava düşer. - Davadan Feragat veya Davayı Kabul:
Davacı davasından feragat ederse veya davalı davayı kabul ederse dava sona erer ve bu durum düşme sonucunu doğurabilir. - Davanın Konusuz Kalması:
Dava açıldıktan sonra dava konusu ortadan kalkarsa (örneğin borcun ödenmesi), mahkeme davanın konusuz kaldığına ve bu nedenle düşmesine karar verir. - Taraflardan Birinin Ölümü:
Kişiye sıkı sıkıya bağlı davalarda (örneğin boşanma davası) tarafın ölümüyle dava düşer.
Davanın Düşmesinin Sonuçları
- Düşme kararı kural olarak kesin hüküm oluşturmaz; aynı konuda yeniden dava açılabilir.
- Ancak zamanaşımı veya genel af gibi hallerde dava artık yeniden açılamaz.
- Düşme kararı, yargılama giderleri ve vekâlet ücreti açısından sonuç doğurur. Genellikle davayı takip etmeyen taraf aleyhine giderlere hükmedilir.
Davanın Düşmesine Karar Veren Merci
- Ceza davalarında: Davaya bakan Asliye Ceza veya Ağır Ceza Mahkemesi tarafından karar verilir.
- Hukuk davalarında: Görevli mahkeme (örneğin Asliye Hukuk, Sulh Hukuk, İş Mahkemesi vb.) tarafından düşme kararı verilir.
Düşme Kararına Karşı Başvuru Yolu
- Ceza davasında: Düşme kararı itiraz veya istinaf kanun yoluna tabidir.
- Hukuk davasında: Karar kesin değilse istinaf başvurusu yapılabilir.