Adlî Para Cezası Nedir?

Adlî para cezası, mahkemenin sanığa hapis cezası yerine veya hapis cezasıyla birlikte hükmettiği ve devlet hazinesine ödenmesi gereken parasal yaptırımdır. Türk Ceza Hukukunda iki tür adlî para cezası bulunur:

• Gün esasına göre belirlenen adlî para cezası
• Miktarı doğrudan belirlenen adlî para cezası (istisnaî)

Adlî para cezası esasen gün para cezası sistemine göre uygulanır.

---

Günlük Adlî Para Cezası Sistemi

A. Gün Sayısının Belirlenmesi

Hâkim, önce kaç gün adlî para cezası verileceğini belirler. Bu aşamada:

• Suçun işleniş biçimi
• Failin kastı
• Zararın ağırlığı
• Failin geçmişi ve kişisel özellikleri
• Ceza indirimi veya artırımı nedenleri

Gün sayısı en az 5 gün, en çok 730 gün olabilir (suç tipine göre üst sınır farklı belirlenmişse o uygulanır).

B. Bir Günlük Birim Miktarın Belirlenmesi

Hâkim, her bir gün karşılığı paranın değerini ayrıca belirler.

• En az 20 TL
• En çok 100 TL

C. Nihai Ceza Hesabı

Gün sayısı × bir günlük miktar = adlî para cezası toplamı.

Örnek:
150 gün × 40 TL = 6.000 TL adlî para cezası

---

Ödeme Süresi ve Taksitlendirme

A. Ödeme Süresi

• Adlî para cezası kesinleşmeden tahsil edilmez.
• Kesinleşme sonrası hükümlüye ödeme emri tebliğ edilir.
• Genellikle 30 gün içinde ödeme istenir.

B. Taksitlendirme

Mahkeme, adlî para cezasını iki yılı geçmemek üzere taksitlendirebilir.

• En fazla 24 taksit yapılabilir.
• Bir taksit zamanında ödenmezse kalan miktarın tamamı tahsil edilir.

---

Ödenmezse Ne Olur? (Hapse Çevrilme)

A. Temel Kural

Adlî para cezası ödenmediği takdirde hapse çevrilir.

B. Çevrilme Oranı

• 1 gün karşılığı 1 gün hapis olarak çevrilir.
• Hapis süresi en fazla 3 yıl olabilir.

C. Hapse Çevrilmeyen Durumlar

• Çocuklar açısından
• Karşılığı hürriyeti bağlayıcı ceza öngörülmeyen bazı özel kanun suçlarında istisnalar olabilir

---

Hapis Cezasına Çevrilmiş Adlî Para Cezasında Cezaevine Girme

• Hapse çevrilen ceza için infaz hâkimi kararı gerekir.
• Çağrı kâğıdına rağmen hükümlü gelmezse yakalama kararı çıkarılır.
• Para cezası daha sonra tamamen ödenirse hapis infazı durur.

---

Adlî Para Cezasının Ertelenmesi

Adlî para cezaları ertelenemez. Erteleme yalnızca hapis cezaları için mümkündür.

---

Adlî Para Cezasının Sicile Etkisi

Kesinleşen adlî para cezası adli sicile işlenir. Ancak belirli süre sonunda arşive alınır ve toplum tarafından görülemez.

---

Adlî Para Cezası ile İdarî Para Cezasının Farkı

Adlî Para Cezası	İdarî Para Cezası
Mahkeme tarafından verilir	İdare tarafından verilir
TCK ve özel ceza kanunlarına dayanır	Kabahatler Kanunu ve idari mevzuata dayanır
Ödenmezse hapse çevrilir	Ödenmezse hapse çevrilmez
Sicile işler	Sicile işlemez

---

Hangi Suçlarda Adlî Para Cezası Verilebilir?

• Sadece adlî para cezası öngörülen suçlar
• Hapis veya adlî para cezası seçimlik olan suçlar
• Hapis cezasının adlî para cezasına çevrildiği durumlar

Örneğin; basit tehdit, hakaret, trafik güvenliğini tehlikeye sokma (bazı hâller), mala zarar verme (hafif hâller), karşılıksız yararlanma suçları.

---

Hapis Cezasının Adlî Para Cezasına Çevrilmesi

Mahkeme, kısa süreli hapis cezalarını (genellikle 1 yıl veya daha az) adlî para cezasına çevirebilir.

• Failin kişiliği
• Suçun işleniş şekli
• Pişmanlık
• Tekerrür durumu

---

Artırım ve İndirimlerde Adlî Para Cezası

• Teşebbüs
• İştirak
• Zincirleme suç
• Takdiri indirim nedenleri

Artırım ve indirimler gün sayısına uygulanır. Birim miktara artırım veya indirim uygulanmaz.

---

Uygulamada Önemli Noktalar

• Mahkeme yalnızca gün sayısını gerekçelendirir; birim miktarı ayrıca gerekçelendirmek zorunda değildir.
• Bir günlük miktarın belirlenmesinde sanığın ekonomik durumu dikkate alınmalıdır.
• Tekerrür hâlinde de adlî para cezası verilebilir (suç tipine göre değişir).
• Taksitlendirme, yüksek miktarlı cezalarda savunmada mutlaka talep edilmelidir.